Welcome to SEKEM Scandinavia.com - SEKEM Circle

Euritmie voor een gezond sociaal klimaat

door Martina Dinkel en Hendrik Jan Bakker, september 2013
 
De oude Egyptenaren werden geïnspireerd door een van de meest perfecte instrumenten: het menselijk lichaam als middel voor artistieke expressie door beweging. Nog steeds kunnen we bekoord raken door de schoonheid en gratie waarmee die inspiratie, zoals voor de eeuwigheid vastgelegd op de muren van antieke Egyptische tempels, ook vandaag de dag nog tot ons spreekt.
 
 
Euritmie is een jonge bewegingskunst die gevoed wordt door diezelfde inspiratie. Door drie manieren van expressie – spraak, muziek en beweging – met elkaar te verbinden tracht zij de spirituele ruimte die ons omringt ook zichtbaar te maken in choreografie en gebaar. 
 
Euritmie beïnvloedt het totale vermogen tot bewegen, zowel innerlijk (mentaal) als uiterlijk (fysiek): de wil door doelgerichte, gefocuste beweging, de emoties door nieuwe en diepe beleving van iemands eigen geestelijke dimensies en de geest door voortdurende oefening van creatieve gedachten. De eigen ziel en de omringende wereld worden door beoefening van euritmie op een gezonde manier met elkaar verbonden. Je leert sociale verbanden en je eigen creativiteit om daarmee om te gaan direct te ervaren, niet op een intellectuele manier, maar op een praktisch, fysiek niveau.
 
In SEKEM staat de vormende kwaliteit van euritmie op sociaal en individueel gebied op de voorgrond. Door de karakteristieke bewegingen wordt het vertrouwen in het eigen handelen en het gevoel voor sociale samenhangen beleefd en verrijkt. Euritmie draagt bij aan de harmonisatie van de waarneming van het zelf en de buitenwereld en heeft een helende werking op de mentale, emotionele en fysieke constitutie van het individu.
 
De SEKEM academie voor euritmie
In 2003 kwam in SEKEM onder leiding van Martina Dinkel en Christoph Graf  een volwaardige euritmie-opleiding tot stand. In 2010 ontving Mohamed Mamdouh na zeven jaar studie als eerste Egyptenaar een diploma. Op dit moment volgen twee mannen en drie vrouwen de opleiding naast hun werk als sportleraar op de SEKEM school. “Leren door doen, doen terwijl je leert” is in SEKEM altijd een leidend pedagogisch uitgangspunt geweest. Euritmiestudenten zijn in SEKEM niet ‘alleen maar’ student, maar ze zijn – afhankelijk van hun vaardigheden – ook euritmiedocent op de diverse gebieden waar euritmie toepassing vindt. Zo worden ze vanaf het begin geconfronteerd met de realiteit van lesgeven. Het geleerde kan direct in praktijk worden gebracht, wat als een spiegel werkt voor de eigen authentieke verbinding met de basiselementen van de kunst. De intieme relatie tussen opleiding, werk en het gemeenschapsleven van SEKEM heeft al vele malen haar nut bewezen.
 
De Vriendenkring SEKEM heeft deze opleiding vanaf het prille begin met een structurele bijdrage van € 3.000 per jaar als aanvulling op het ontoereikende budget van de SEKEM school ondersteund.
 
Toepassingsgebieden
Euritmie speelt als pedagogisch vormend element een belangrijke rol in alle vormen van onderwijs: op de kleuterschool, in het basis- en middelbaar onderwijs, op de beroepsopleiding en in de opleiding van leerkrachten, waar het de harmonieuze fysieke en spirituele ontwikkeling van de leerlingen bevordert.
 
In de bedrijven helpt euritmie de werknemers bij de ontwikkeling van de waarneming en stimuleert het hun sociale vaardigheden, concentratie en uithoudingsvermogen. Het brengt evenwicht in het ritmische systeem en bevordert een gezonde werksfeer. 
 
Al vele jaren verzorgt de Nederlandse euritmiedocente Annemarie Ehrlich jaarlijks een vier weken durende training voor professionele eurit-misten uit alle delen van de wereld. Praktijkonderwijs in de bedrijven van SEKEM is een belangrijk onderdeel van deze cursussen, waar-mee studenten kennis maken met de speciale manier waarop euritmie kan worden toegepast als therapeutisch middel op de werkvloer.
 
Door de bijzondere manier waarop euritmische bewegingen op de menselijke constitutie inwerken kan euritmie, wanneer het therapeu-tisch wordt toegepast, het verloop van het ziekteproces positief beïnvloeden. Dit wordt in SEKEM voornamelijk gedaan met kinderen die speciale zorg nodig hebben.
 
Podiumkunst
Doordat euritmie in SEKEM ook als podiumkunst is geïntegreerd in alle aspecten van het gemeenschapsleven, stimuleert het de vorming van een gezond sociaal klimaat. Een grote diversiteit aan internationale muziek, literatuur en poëzie wordt regelmatig ten tonele gebracht. Wij noemen hier de volgende hoogtepunten:
 
In 2004 werd Goethe’s drama “Faust” voor de eerste maal in het Arabisch op het toneel gebracht als combinatie van drama en euritmie. Drie uitvoerenden waren toen net vier weken met hun opleiding begonnen. Bij een nieuwe reeks uitvoeringen in 2009 kregen zij alle drie leidende rollen en was het mogelijk om een veel complexere choreografie te ontwerpen dan bij de eerste uitvoeringen. Ook in 2009 waren er weer vijf nieuwe studenten die voor het eerst in het openbaar optraden.
 
In Alexandrië bracht het SEKEM euritmie ensemble als bijdrage aan het Cultureel Festival 2009, dat door de Anna Lindt Foundation was opgezet om kunstenaars uit alle landen rond de Middellandse Zee bij elkaar te brengen, een programma met onder andere bekende gedichten van Khalil Gibran (Breng me de fluit en zing, want de stem is het geheim van onsterfelijkheid. De klank van de fluit blijft zelfs als alle leven moet vergaan.) en van de Libanese dichter Michael Nouweima (Oh zee! die spiegelt de beweging van de menselijke ziel in eb en vloed.) 
 
Omdat niet in kleedruimte was voorzien, moesten alle acteurs op het podium van kleding wisselen. Daardoor werd op een natuurlijke wijze de aandacht gevestigd op de complexe relatie tussen de kleuren in de kleding en de betekenis van de verschillende stukken. Kinderen deden de sluiers denken aan de vliegers die ze net die dag hadden opgelaten en zij begonnen meteen de euritmische bewegingen na te bootsen.
 
In 2010 werd een mondeling overgeleverd sprookje met de titel “De watermeloen” door tachtig leerlingen van de SEKEM school uitgevoerd als Gesamtkunstwerk met euritmie, toneel, vertelkunst, zang en muziek. 
 
In een poging om de veranderingen van de revolutie van 2011 artistiek te verwerken werd een programma samengesteld rond de vraag “Ik – wie ben ik in dit leven?”, waarin ook positieve impulsen voor een betere toekomst werden ontdekt.
 
Als verjaardagscadeau voor de 75 jarige dr. Ibrahim Abouleish werd op 22 maart 2012 Mozarts “Zauberflöte” in een bewerking voor euritmie uitgevoerd door leerlingen van de SEKEM school, de beroepsopleiding, leerkrachten en natuurlijk de euritmisten.
 
Op 17 juni 2012 leverde het SEKEM euritmie ensemble een bijdrage aan de internationale euritmiekaravaan ter gelegenheid van de viering van honderd jaar euritmie. Gedichten van Jalal ad-Din Rumi en Khalil Gibran werden onder een zinderende hemel zichtbaar gemaakt in het stoffige zand van de woestijn van Minya, 250 km ten zuiden van Cairo. Composities van Erik Satie verhoogden de betoverende atmosfeer van een optreden in de vrije buitenlucht.
 
Momenteel wordt gewerkt aan een programma rond de cultuurperioden van de mensheid: het oude India, de Perzische, Egyptische en Griekse oudheid, de middeleeuwen en de moderne tijd.
 
Christoph Graf studeerde muziek in Winterthur en Bazel en euritmie in Dornach, waar hij later ook les gaf en van 1981 tot 2002 de leiding over de euritmie-opleiding had. Hij maakte in die periode ook deel uit van het euritmie-ensemble van het Goetheanum. Sinds 2002 leidt hij de euritmie-opleiding in SEKEM.
 
Martina Dinkel werkte als ziekenverzorgende in Filderstadt totdat ze in 1981 haar euritmie-opleiding in Stuttgart afsloot. Ze was enkele jaren als euritmiedocente verbonden aan de Waldorfschool in Düsseldorf en studeerde daarna heileuritmie. Sinds 1992 werkt ze in SEKEM als eurtimiste in de opleiding, het onderwijs en de sociale euritmie.
 
Annemarie Ehrlich studeerde van 1945 tot 1948 euritmie in Den Haag. Tot 1966 was ze met onderbrekingen euritmiedocente in Den Haag, waarna ze betrokken was bij de oprichting van de Academie voor Euritmie. In 1986 richtte ze het Instituut voor Bedrijfseuritmie op, van waaruit ze in Europa, Amerika en Egypte aan de ontwikkeling van bedrijfseuritmie werkt.